Over de auteur
Anna Röll
Follikelstimulerend hormoon (FSH): betekenis, functie en normale waarden
Wat kan één enkele hormoonwaarde vertellen over vruchtbaarheid, de menstruatiecyclus of de overgang? Het follikelstimulerend hormoon (FSH) speelt een belangrijke rol in al deze processen en wordt vaak gemeten wanneer hormonale veranderingen worden onderzocht. Maar wat zegt deze waarde nu eigenlijk, en hoe moet je die correct interpreteren?
Dit artikel legt uit welke functies FSH in het lichaam vervult, welke referentiewaarden als normaal worden beschouwd en wat afwijkende waarden kunnen betekenen.
Inhoudsopgave
Wat is FSH?
FSH staat voor follikelstimulerend hormoon. Hormonen zijn chemische boodschappers die tal van lichaamsfuncties reguleren, waaronder groei, stofwisseling en voortplanting.
FSH behoort tot de groep van de gonadotrofinen. Dit zijn hormonen die de werking van de geslachtsklieren aansturen: de eierstokken bij vrouwen en de zaadballen bij mannen. FSH wordt aangemaakt in de hypofyse, een centraal hormonaal regelcentrum in de hersenen (NIH, 2025).
Welke functies vervult FSH in het lichaam?
De werking van FSH verschilt per geslacht, levensfase en hormonale situatie. Terwijl de FSH-spiegels in de kindertijd zeer laag zijn, stijgen ze bij het begin van de puberteit en dragen ze bij aan de geslachtsrijping.
Functies van FSH in één oogopslag
| Geslacht | Levensfase | Functie |
|---|---|---|
| Vrouwen | Puberteit tot ca. 40–45 jaar | Bevordert de rijping van eicellen in de eierstok; stijging van FSH aan het begin van de menstruatiecyclus om de follikelgroei te stimuleren |
| Vrouwen | Overgang (menopauze) | Sterke stijging van FSH omdat de eierstokken minder gevoelig worden voor hormonale signalen |
| Mannen | Puberteit tot op hogere leeftijd | Ondersteunt de aanmaak van zaadcellen (spermatogenese) in de zaadballen |
| Mannen | Bij verminderde vruchtbaarheid | FSH kan verhoogd zijn wanneer de zaadproductie is verminderd |
Bron: Cleveland Clinic, 2023
Belangrijk:
FSH werkt niet op zichzelf, maar in samenspel met andere hormonen zoals het luteïniserend hormoon (LH), oestradiol, progesteron en testosteron. Veranderingen in één enkel hormoon kunnen de gehele hormonale balans beïnvloeden. Daarom wordt FSH in de medische diagnostiek meestal beoordeeld als onderdeel van een uitgebreider hormoonprofiel.
Welke FSH-waarden worden als normaal beschouwd?
De referentiewaarden voor FSH zijn afhankelijk van het geslacht, de leeftijd en – bij vrouwen – van de fase van de menstruatiecyclus.
| Groep | Referentiewaarde (FSH) |
|---|---|
| Vrouwen, folliculaire fase | 2,5 – 10,2 IU/L |
| Vrouwen, ovulatiefase | 3,4 – 33,4 IU/L |
| Vrouwen, luteale fase | 1,5 – 5,5 IU/L |
| Vrouwen, postmenopauze | 26,7 – 133,4 IU/L |
| Mannen | 1,4 – 18,1 IU/L |
Bron: DocCheck, 2025
Let op:
Referentiewaarden kunnen per laboratorium enigszins verschillen. Daarnaast is een juiste interpretatie alleen mogelijk in combinatie met andere laboratoriumwaarden en jouw persoonlijke situatie.
Wat betekent een verhoogde FSH-waarde?
Een verhoogde FSH-waarde kan erop wijzen dat de eierstokken of zaadballen niet meer optimaal functioneren. Het lichaam probeert dit tekort te compenseren door extra FSH aan te maken.
Mogelijke oorzaken bij vrouwen:
-
Begin of intrede van de overgang (menopauze)
-
Vroegtijdig afnemen van de eierstokfunctie (premature ovariële insufficiëntie)
-
Onregelmatige cyclus of het uitblijven van de menstruatie (amenorroe)
Mogelijke oorzaken bij mannen:
-
Beschadiging van de zaadballen, bijvoorbeeld door infecties of eerdere behandelingen zoals chemotherapie
-
Verstoorde zaadcelproductie (verstoorde spermatogenese)
Bron: MedlinePlus, 2023, Mayo Clinic, 2024
Wat betekent een lage FSH-waarde?
Een te lage FSH-waarde wijst er vaak op dat de hormonale aansturing in de hersenen niet goed functioneert, met name in de gebieden die de hormoonproductie regelen.
Mogelijke oorzaken:
-
Stoornissen in het hormonale regelcentrum van de hersenen (hypothalamus of hypofyse)
-
Stress, ernstig overgewicht of ondervoeding
-
Bij vrouwen: hormonale aandoeningen zoals het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS)
-
Invloed van medicatie, zoals hormonale anticonceptie of corticosteroïden (steroïden)
Bron: MedlinePlus, 2023
Een enkele FSH-waarde is vaak niet voldoende en moet worden beoordeeld in samenhang met andere hormonen, zoals LH, oestradiol of testosteron.
FSH en zwangerschap – hoe hangen ze samen?
FSH speelt een centrale rol bij het tot stand komen van een zwangerschap, omdat het de rijping van eicellen mogelijk maakt. Wanneer de eisprong uitblijft – bijvoorbeeld door een te lage of juist opvallend hoge FSH-waarde – kunnen vruchtbaarheidsproblemen ontstaan. Vooral bij een onvervulde kinderwens is het bepalen van de FSH-waarde daarom een van de eerste stappen in het hormonaal onderzoek.
Welke diagnostische betekenis heeft FSH?
FSH is een belangrijke laboratoriumwaarde bij het onderzoeken van hormonale stoornissen:
-
Bij vrouwen: cyclusstoornissen, onvervulde kinderwens, beoordeling van de overgang
-
Bij mannen: onderzoek naar vruchtbaarheidsproblemen en hormonale afwijkingen
Bron: MedlinePlus, 2023
Hoe kun je je FSH-waarde laten testen?
De FSH-waarde wordt meestal bepaald via een bloedonderzoek. Naast testen bij de huisarts of specialist zijn er tegenwoordig ook gecertificeerde thuistests beschikbaar, zoals die van Homed-IQ.
Je neemt zelf een kleine hoeveelheid bloed af (bijvoorbeeld via een vingerprik), die vervolgens wordt geanalyseerd in een medisch laboratorium. Afhankelijk van de vraagstelling kunnen verschillende testprofielen zinvol zijn, bijvoorbeeld bij vruchtbaarheidsonderzoek, de overgang of een algemene hormoonanalyse.
Conclusie
Het follikelstimulerend hormoon (FSH) is een belangrijke indicator voor de hormonale balans en speelt een essentiële rol bij de vruchtbaarheid, de vrouwelijke cyclus en de overgang. Afwijkende waarden kunnen aanwijzingen geven voor lichamelijke veranderingen en helpen om mogelijke oorzaken gericht verder te onderzoeken.
Thuis testen met laboratoriumkwaliteit
Onze medische laboratoria werken volgens strikte Europese kwaliteitsnormen. Alle testen worden geanalyseerd door ISO-gecertificeerde partnerlabs, zodat je kunt vertrouwen op nauwkeurige en professionele labresultaten. Gewoon vanuit huis.