Wat is een soa?
Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) zijn infecties die worden overgedragen via seksueel contact. Soa's kunnen worden overgedragen door contact met de penis, vagina, anus en soms ook met je mond of vingers. Veel soa's veroorzaken weinig of geen klachten. Een soa is echter niet ongevaarlijk en kan op de plaats van infectie onaangename symptomen veroorzaken. Hoewel de meeste soa's te behandelen zijn, kunnen sommige infecties, als ze niet op tijd worden behandeld, op langere termijn schade aan het lichaam veroorzaken. Daarom is het belangrijk dat je je laat testen indien je mogelijk risico hebt gelopen ter behandeling van de infectie en ter voorkoming van verspreiding hiervan.
Chlamydia
Chlamydia is een seksueel overdraagbare aandoening die wordt veroorzaakt door de bacterie Chlamydia trachomatis. De bacterie kan een infectie veroorzaken van de urinebuis, baarmoederhals, endeldarm of keel. De infectie kan zich bij mannen uitbreiden naar de bijballen, bij vrouwen naar de baarmoeder of eileiders. De infectie kan zich bij mannen uitbreiden naar de bijballen, bij vrouwen naar de baarmoeder of eileiders, onvruchtbaarheid of een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Dit kan leiden tot een oogontsteking en luchtweginfectie bij de baby. Chlamydia is een veel voorkomende soa en is meestal goed te behandelen met antibiotica.
Gonorroe
Gonorroe is een seksueel overdraagbare aandoening die wordt veroorzaakt door de bacterie Neisseria gonorrhoeae. Deze seksuele overdraagbare aandoening is erg besmettelijk. Niet iedereen met gonorroe krijgt klachten. Bij mannen is dit meestal wel het geval: ongeveer 90% krijgt klachten. Bij vrouwen is dit aantal 40 tot 70%. Gonorroe kan indien het niet behandeld wordt net zoals chlamydia ook steeds verder het lichaam in gaan en bij vrouwen zorgen voor bekkenontstekingen, onvruchtbaarheid of buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Zwangere vrouwen met gonorroe kunnen problemen krijgen tijdens de zwangerschap, bijvoorbeeld ontstekingen binnen in de baarmoeder of vroeggeboorte van de baby. Ook kunnen zij hun baby tijdens de bevalling besmetten. Dit kan leiden tot oogontstekingen en blindheid bij de baby. Bij mannen kan onbehandelde gonorroe een ontsteking van de bijballen of prostaat veroorzaken. Zeldzaam is dat gonorroe de bloedbaan binnendringt en op andere plekken in het lichaam infecties veroorzaakt. Dit kan leiden tot ontstekingen van gewrichten, bloedvergiftiging of hersenvliesontsteking. Gonorroe is te behandelen met antibiotica.
Trichomonas
Trichomonas is een seksueel overdraagbare infectie die wordt veroorzaakt door de parasiet Trichomonas vaginalis. Hoewel de symptomen variëren ervaren de meeste mensen geen klachten en weten ze niet dat ze besmet zijn. Trichomonas kan een ontsteking van de vagina, baarmoederhals en plasbuis veroorzaken en je vatbaarder maken voor andere soa's. Bij zwangere vrouwen worden infecties met trichomonas in verband gebracht met vroeggeboorte en een laag geboortegewicht. Trichomonas is goed te behandelen. Om herinfectie te voorkomen, moeten alle sekspartners tegelijkertijd worden behandeld.
Mycoplasma genitalium
Mycoplasma genitalium (MG) is een bacterie die kan worden overgedragen via onbeschermd oraal, anaal of vaginaal seksueel contact. Onderzoek heeft aangetoond dat MG vaak voorkomt. Hoewel de exacte prevalentie van deze soa niet bekend is, bleek uit een recent onderzoek dat MG vaker voorkwam dan gonorroe in een steekproef van patiënten. Aangezien veel mensen geen symptomen ervaren tijdens een MG-infectie en er niet regelmatig op wordt getest, blijven de meeste infecties onopgemerkt. Naar schatting merkt 90 procent van de mannen er niets van. Bij vrouwen krijgt ongeveer 50 procent geen symptomen. MG kan echter ontstekingen veroorzaken in de urethra, baarmoederhals en eileiders. MG wordt behandeld met antibiotica,hoewel de infectie in sommige gevallen vanzelf verdwijnt. Antibioticaresistentie komt vaak voor bij MG en er moeten specifieke overwegingen worden gemaakt bij de behandeling ervan.
Mycoplasma hominis
Over Mycoplasma hominis Mycoplasma hominis is een bacterie die leeft in de urinewegen en genitaliën van ongeveer de helft van alle vrouwen en minder mannen. Deze bacterie kan worden overgedragen via seksueel contact en van moeder op kind tijdens de geboorte. Veel mensen met Mycoplasma hominis hebben geen symptomen. Als er symptomen optreden, lijken ze vaak op andere soa's, zoals een branderig gevoel tijdens het plassen, pijn tijdens of na het vrijen of abnormale afscheiding uit de vagina of penis. Mycoplasma hominis kan behandeld worden met antibiotica. Behandeling is echter niet altijd nodig, vooral niet als je geen symptomen ervaart. Mycoplasma hominis-infecties verdwijnen vaak vanzelf.
Ureaplasma urealyticum
Ureaplasma urealyticum is een bacterie die voorkomt in de baarmoederhals of vagina bij gezonde vrouwen en in de urinebuis bij een kleiner aantal mannen. De aanwezigheid van deze bacteriën veroorzaakt meestal geen gezondheidsproblemen. Een overgroei van Ureaplasma urealyticum kan echter vervelende symptomen veroorzaken. Ureaplasma kan worden overgedragen via seks, maar ook van moeder op kind tijdens de geboorte. Symptomen van een infectie met Ureaplasma urealyticum bij vrouwen kunnen lijken op andere soa's, waaronder pijn bij het plassen, abnormale vaginale afscheiding of geur, of buikpijn. Bij mannen kan de infectie een ontsteking van de plasbuis veroorzaken, ook wel urethritis genoemd. Infecties met Ureaplasma urealyticum tijdens de zwangerschap worden ook in verband gebracht met vroeggeboorte, een lager geboortegewicht en ademhalingsstoornissen bij pasgeborenen. Ureaplasma urealyticum kan worden behandeld met antibiotica. Behandeling is echter niet altijd nodig, vooral niet als je geen symptomen hebt. Ureaplasma urealyticum-infecties kunnen vaak vanzelf genezen.
Syfilis
Syfilis is een bacteriële infectie die wordt verspreid door seksueel contact, en wordt veroorzaakt door de bacterie Treponema Pallidum. Syfilis kan worden overgedragen via geslachtsgemeenschap of orale seks, en besmet de penis, vagina, anus of keel. Syfilis veroorzaakt vaak geen symptomen, hoewel het in het beginstadium van de infectie een laesie (ulcus of sjanker) kan veroorzaken op de plaats waar de syfilis het lichaam is binnengedrongen. De bacterie infecteert de slijmvliezen van de penis, vagina, anus of mond en kan ontstekingen en huiduitslag veroorzaken. Ook kan syfilis, zonder behandeling, na een periode van jaren zonder klachten je toch ineens ziek maken. Er kan vervolgens ernstige schade ontstaan aan de hersenen of het hart. Syfilis kan worden opgespoord met een bloedtest. Het is gemakkelijk te behandelen met antibiotica als het tijdig wordt ontdekt.
HIV
Humaan Immunodeficiëntie Virus (HIV) is een virus dat het afweersysteem van het lichaam aantast. Het virus is aanwezig in bloed, sperma, vaginaal vocht en moedermelk, en kan worden opgelopen als deze vloeistoffen in je bloedbaan terechtkomen. HIV wordt meestal overgedragen via anale of vaginale seks of het delen van naalden, spuiten of ander apparatuur voor het injecteren van drugs. In het begin heb je misschien niet veel last van symptomen van HIV, je kunt jaren geïnfecteerd zijn voordat je merkbare symptomen krijgt. Na verloop van tijd zal het immuunsysteem van je lichaam echter afnemen, waardoor je vatbaar wordt voor vele soorten ziekten. Dit kan leiden tot Acquired Immunodeficiency Syndrome (AIDS), een chronische en levensbedreigende aandoening indien onbehandeld. Hiv kan aangetoond worden met bloedonderzoek. HIV kan niet worden genezen, maar AIDS kan worden voorkomen door een goede opsporing en behandeling. Een tijdige en intensieve behandeling met verschillende geneesmiddelen kan het bloed "virusvrij" maken, zodat iemand niet meer besmettelijk is en een normale levensverwachting heeft.
Hepatitis B
Hepatitis B is een leverontsteking die wordt veroorzaakt door het hepatitis B-virus. Hepatitis B is aanwezig in lichaamsvloeistoffen (bloed, sperma, vaginaal vocht of moedermelk) en wordt verspreid wanneer met het virus besmette lichaamsvloeistoffen in het lichaam komen van iemand die niet besmet is. Dit kan gebeuren door bevalling, seksueel contact of contact met gebruikte naalden. Niet alle mensen die met Hepatitis B zijn besmet, hebben symptomen en velen genezen vanzelf van de infectie. Voor anderen kan Hepatitis B een chronische infectie worden die, indien onbehandeld, kan leiden tot ernstige of levensbedreigende gezondheidsproblemen, zoals levercirrose of leverkanker. Hepatitis B kan met een vaccin worden voorkomen en de beste manier om besmetting te voorkomen is je te laten vaccineren. Chronische hepatitis B is niet te genezen, maar kan worden behandeld met antivirale geneesmiddelen. Mensen met chronische hepatitis B kunnen met de juiste behandeling lang en gezond leven en lopen geen risico het virus op anderen over te dragen.
Herpes
Het herpes simplex virus wordt verspreid door huid-op-huid contact met besmette gebieden en is onderverdeeld in twee types: HSV-1 en HSV-2. HSV-1 wordt voornamelijk overgedragen door oraal contact en kan orale herpes veroorzaken, beter bekend als een koortslip. HSV-1 kan ook genitale herpes veroorzaken door oraal naar genitaal contact. HSV-1 komt zeer veel voor - naar schatting 3,7 miljard mensen onder de 50 jaar (67%) hebben HSV-1 wereldwijd. HSV-2 is een seksueel overdraagbare infectie die bijna uitsluitend genitale herpes veroorzaakt door genitaal naar genitaal contact. Naar schatting 491 miljoen mensen tussen 15 en 49 jaar (13%) hebben wereldwijd HSV-2. Zowel HSV-1 als HSV-2 infecties kunnen asymptomatisch zijn en veel mensen weten daarom niet dat ze besmet zijn. Indien aanwezig, kan een eerste uitbraak van symptomen optreden 2 tot 12 dagen na blootstelling aan het virus. De eerste uitbraak is ernstiger dan toekomstige herhalingen, en na verloop van tijd kan de frequentie van de uitbraken afnemen. Zweertjes van HSV ontstaan daar waar de infectie jouw lichaam binnenkomt. Je kunt de infectie verspreiden door een zweer aan te raken en vervolgens over een ander deel van het lichaam te wrijven of te krabben. Hoewel HSV niet te genezen is, kan het worden behandeld met antivirale geneesmiddelen om de eerste uitbraken te verlichten en toekomstige opflakkeringen te voorkomen. Deze test meet actieve herpesuitbraken die kunnen worden opgespoord in urine of vaginaal vocht.
