Parasieten in het lichaam: wat je moet weten

Parasieteninfecties zijn een gezondheidsprobleem waar veel mensen weleens van hebben gehoord, maar waar vaak veel vragen over bestaan. Ze kunnen het lichaam op verschillende manieren beïnvloeden en symptomen veroorzaken die variëren van licht ongemak tot ernstigere ziekte. Als je begrijpt wat parasieten zijn, hoe infecties ontstaan, op welke symptomen je moet letten, hoe je je risico kunt verkleinen en wanneer je testen of behandeling kunt overwegen, kun je beter geïnformeerde keuzes maken over je gezondheid.

Inhoudsopgave

• Wat zijn parasieten en waar kunnen ze in het lichaam leven?
• Symptomen en tekenen van parasieten in het lichaam herkennen
• Hoe krijg je parasieten? Oorzaken, risicofactoren en preventie
• Parasieteninfecties testen en behandelen
• Veelgestelde vragen over parasieten bij mensen

Wat zijn parasieten en waar kunnen ze in het lichaam leven?

Parasieten zijn organismen die in of op een gastheer leven en daarvan afhankelijk zijn om te overleven. Ze voeden zich, groeien of vermenigvuldigen zich ten koste van de gastheer, wat ziekte kan veroorzaken. Hoewel parasieten hun gastheer zelden rechtstreeks doden, kunnen sommige ernstige of zelfs levensbedreigende ziekten overdragen.

De drie belangrijkste soorten parasieten die mensen kunnen treffen zijn ectoparasieten, helminthen en protozoa.

• Ectoparasieten leven aan de buitenkant van het lichaam. Voorbeelden zijn vlooien, luizen, mijten en teken.
• Helminthen zijn parasitaire wormen die meestal in het spijsverteringsstelsel leven. Voorbeelden zijn spoelwormen, lintwormen en zuigwormen. Sommige zijn als volwassen wormen met het blote oog zichtbaar.
• Protozoa zijn eencellige parasieten die alleen onder een microscoop te zien zijn. Ze kunnen in de darmen, het bloed of weefsels leven en zich verspreiden via besmet voedsel of water, contact van persoon tot persoon of beten. Voorbeelden zijn Giardia, Cryptosporidium en Entamoeba histolytica.

Bron: Cleveland Clinic, 2023

Symptomen en tekenen van parasieten in het lichaam herkennen

Een parasieteninfectie veroorzaakt niet altijd meteen symptomen. Sommige mensen hebben helemaal geen merkbare tekenen, terwijl anderen pas weken of zelfs maanden later symptomen ontwikkelen. Het is ook mogelijk om onbewust een parasiet door te geven aan iemand anders, die vervolgens ziek wordt.

Veelvoorkomende symptomen kunnen zijn:

• Diarree
• Misselijkheid of braken
• Buikpijn of krampen
• Onverklaarbaar gewichtsverlies
• Meer honger of veranderingen in de eetlust
• Spierpijn
• Koorts of rillingen
• Moeite met slapen
• Vermoeidheid of uitputting
• Algemene zwakte
• Huidirritatie of huiduitslag
• Neurologische symptomen, bijvoorbeeld epileptische aanvallen, hoofdpijn of desoriëntatie

Raadpleeg altijd een zorgverlener voor persoonlijk advies en begeleiding.

Bron: Mayo Clinic, 2024; Cleveland Clinic, 2023; Cleveland Clinic, 2023 

Hoe krijg je parasieten? Oorzaken, risicofactoren en preventie

Mensen kunnen parasieten krijgen via besmet voedsel, water, aarde, ontlasting of oppervlakken, maar ook door slechte handhygiëne, niet vaak genoeg wassen, insectenbeten of onbeschermde seks. Sommige infecties kunnen ook worden overgedragen van een zwangere persoon op de baby. Het risico is hoger in gebieden met slechte sanitaire voorzieningen, tijdens reizen naar getroffen regio’s en bij jonge kinderen, verzorgers en mensen met een verzwakt immuunsysteem.

Zo verklein je je risico:

✓ Was je handen voordat je eet of kookt, na toiletgebruik, na het verschonen van luiers of nadat je aarde hebt aangeraakt.

✓ Drink tijdens reizen in risicogebieden flessenwater of gekookt water.

✓ Vermijd het inslikken van water in zwembaden, meren of rivieren, vooral in risicogebieden.

✓ Ga niet zwemmen als je diarree hebt, en wacht minstens twee weken nadat de symptomen zijn verdwenen voordat je een openbaar zwembad gebruikt.

✓ Bewaar voedsel veilig en gaar vlees en gevogelte grondig.

✓ Was of schil fruit en groenten voordat je ze eet.

✓ Ontworm huisdieren regelmatig.

✓ Ruim honden- en kattenpoep meteen op.

✓ Gebruik condooms of beflapjes tijdens seks om het infectierisico te verkleinen.

✓ Bescherm jezelf waar nodig tegen insectenbeten met insectenwerend middel, beschermende kleding en muskietennetten.

✓ Controleer reisgezondheidsadvies voordat je bestemmingen met een hoger risico bezoekt, inclusief of vaccinaties of preventieve medicijnen worden aanbevolen.

Bron: NHS, 2023; Cleveland Clinic, 2023 

Parasieteninfecties testen en behandelen

Parasieteninfecties worden meestal vastgesteld door een lichamelijk onderzoek, bijvoorbeeld van de huid of ander weefsel, en een beoordeling van de symptomen. Daarna wordt een monster uit het getroffen gebied onderzocht, meestal ontlasting. In sommige gevallen kunnen op verschillende dagen meerdere ontlastingsmonsters nodig zijn. Afhankelijk van de symptomen kan een zorgverlener ook bloed, slijm of vocht rond de hersenen en het ruggenmerg testen. Andere onderzoeken kunnen een endoscopie, colonoscopie, röntgenfoto’s, MRI- of CT-scans omvatten.

Bron: CDC, 2024

De behandeling hangt af van het type parasiet en waar deze zich in het lichaam bevindt. Een zorgverlener kan antiparasitaire medicijnen, antibiotica, antischimmelmiddelen, medicinale shampoos of zalven aanbevelen om de infectie te verwijderen en symptomen te verlichten.

Bron: Cleveland Clinic, 2023; Cleveland Clinic, 2023 

Veelgestelde vragen over parasieten bij mensen

Kun je parasieten hebben zonder symptomen?

Ja. Sommige mensen kunnen parasieten bij zich dragen zonder duidelijke symptomen (Cleveland Clinic, 2023).

Wanneer moet ik naar de spoedeisende hulp?

Zoek medische spoedhulp als je tekenen hebt van een ernstige ziekte, zoals koorts boven 40 °C, epileptische aanvallen, verwardheid, gele verkleuring van de huid of ogen, of symptomen van uitdroging zoals extreme dorst, heel weinig plassen, zwakte of een snelle hartslag (Cleveland Clinic, 2023).

Wat kan nog meer helpen om van parasieten af te komen?

Naast voorgeschreven behandeling kunnen een gezond dieet en voldoende hydratatie je immuunsysteem ondersteunen. Voedingsmiddelen en supplementen zoals vezels, probiotica, knoflook, pompoenpitten, vitamine C en zink worden soms aangeraden, maar het bewijs verschilt. Overleg altijd met een zorgverlener voordat je supplementen of alternatieve middelen gebruikt, omdat ze een wisselwerking kunnen hebben met medicijnen of voor sommige mensen ongeschikt kunnen zijn (Cleveland Clinic, 2023).