Zwangerschap en seksueel overdraagbare infectie
Lauren Dobischok
Epidemioloog
Lauren is een gezondheidswetenschapper en wetenschapscommunicator en woont momenteel in Nederland. Oorspronkelijk komt ze uit Canada, maar heeft een onderzoeksmaster in Gezondheidswetenschappen afgerond aan het Nederlands Instituut voor Gezondheidswetenschappen van de Erasmus Universiteit Rotterdam (NIHES) met een specialisatie in epidemiologie. Voor haar Master heeft ze een Bachelor in Gezondheidswetenschappen aan de Simon Fraser University afgerond. Met een achtergrond in de volksgezondheid is het haar doel om nauwkeurige wetenschappelijke inhoud te creëren die gemakkelijk te begrijpen is en mensen in staat stelt geïnformeerde beslissingen te nemen. Binnen Homed-IQ werkt Lauren als Product Developer en Content Lead, waarbij ze nauw samenwerkt met artsen en wetenschappers op het gebied van medische hulpmiddelen voor Homed-IQ’s nieuwe producten en schriftelijke communicatie.
Ons medisch redactieproces
Alle content van Homed-IQ doorloopt een strikt redactieproces. Artikelen worden geschreven door gespecialiseerde medische schrijvers en daarna beoordeeld door een onafhankelijke arts of medisch specialist. Zo is onze informatie onderbouwd, actueel en betrouwbaar.
- Geschreven door medisch geschoolde schrijvers
- Beoordeeld door een onafhankelijke arts
- Gebaseerd op peer-reviewed bronnen
- Regelmatig gecontroleerd op juistheid
Inhoudsopgave
Een zwangerschap is een periode vol vreugde en verwachtingen – maar ook een tijd waarin de gezondheid van de aanstaande moeder en het ongeboren kind extra beschermd moet worden. Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA’s) spelen hierbij een belangrijke rol: ze kunnen ongemerkt aanwezig zijn en ernstige gevolgen hebben voor zowel moeder als kind. In dit artikel lees je welke SOA’s tijdens de zwangerschap kunnen voorkomen, welke risico’s er zijn en hoe je jezelf effectief kunt beschermen.
De WHO schat dat er in 2022 wereldwijd ongeveer 1,1 miljoen zwangere vrouwen geïnfecteerd waren met de seksueel overdraagbare infectie syfilis, wat heeft geleid tot meer dan 390.000 miskramen (WHO, 2024).
Inhoudsopgave
- Kunnen SOA’s tijdens de zwangerschap op de baby worden overgedragen?
- Welke SOA’s kunnen tijdens de zwangerschap voorkomen?
- Hoe kunnen SOA’s de zwangerschap en het ongeboren kind beïnvloeden?
- Welke symptomen wijzen op een SOA tijdens de zwangerschap?
- Welke SOA’s worden tijdens de zwangerschap getest?
- Hoe worden SOA’s tijdens de zwangerschap vastgesteld?
- Welke behandelmogelijkheden zijn er voor SOA’s tijdens de zwangerschap?
- Hoe kun je jezelf tijdens de zwangerschap beschermen tegen SOA’s?
- Veelgestelde vragen
- Samenvatting
<
Kunnen SOA’s tijdens de zwangerschap op de baby worden overgedragen?
Ja, bepaalde SOA’s kunnen tijdens de zwangerschap, de geboorte of bij het borstvoeden op het kind worden overgedragen en ernstige complicaties veroorzaken, zoals ontwikkelingsstoornissen, afwijkingen of zelfs miskramen. Hieronder staan enkele SOA’s en hun mogelijke overdrachtswegen opgesomd:
| SOA | Overdrachtsweg |
| Hiv | Zwangerschap, geboorte, borstvoeding |
| Syfilis | Zwangerschap, bevalling, (in geval van direct contact met actieve laesies) |
| Herpes | Geboorte, (in geval van direct contact met actieve laesies) |
| Chlamydia, gonorroe | Geboorte |
| Hepatitis B | Geboorte, zelden borstvoeding |
| HPV | Geboorte (zeer zeldzaam, door contact met geïnfecteerd weefsel) |
Bronnen: Irshad, U. et al., 2023; NIH, 2019; CDC, 2024; CDC, 2020; LaCour, D. E., & Trimble, C., 2012.
Welke SOA’s kunnen tijdens de zwangerschap voorkomen?
De seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA’s) die tijdens een zwangerschap kunnen voorkomen, verschillen niet van die bij vrouwen die niet zwanger zijn. Denk hierbij aan chlamydia, gonorroe, syfilis, hiv, genitale herpes, trichomoniasis, hepatitis B, hepatitis C en humaan papillomavirus (HPV). Wat deze infecties bijzonder problematisch maakt, is dat ze tijdens de zwangerschap ernstige gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid van zowel de moeder als het ongeboren kind (CDC, 2024).
Hoe kunnen SOA’s de zwangerschap en het ongeboren kind beïnvloeden?
SOA’s tijdens de zwangerschap kunnen een grote impact hebben op de gezondheid van de moeder en het kind. Afhankelijk van het moment en het type infectie kunnen de gevolgen voor het ongeboren kind variëren:
- Laag geboortegewicht (minder dan 2,5 kilo)
- Ooginfectie
- Longontsteking
- Bloedinfectie bij de baby
- Hersenschade
- Gebrek aan coördinatie van lichaamsbewegingen
- Blindheid
- Doofheid
- Acute hepatitis
- Hersenvliesontsteking
- Chronische leveraandoening die kan leiden tot littekenvorming van de lever (cirrose)
- Doodgeboorte
Bron: NIH, 2019
Welke symptomen wijzen op een SOA tijdens de zwangerschap?
Tijdens de zwangerschap kunnen SOA’s symptomen veroorzaken die ook voorkomen bij niet-zwangere vrouwen, zoals:
- Ongebruikelijk ruikende afscheiding
- Branderig gevoel bij het plassen
- Buikpijn
- Jeuk of roodheid
- Onregelmatige bloedingen
Omdat veel infecties echter zonder symptomen verlopen, zijn regelmatige onderzoeken belangrijk om de gezondheid van moeder en kind te beschermen (Mayo Clinic, 2023).
Welke SOA’s worden tijdens de zwangerschap getest?
Het wordt aanbevolen om zwangere vrouwen routinematig op bepaalde SOA’s te testen om het risico voor moeder en kind te minimaliseren. De lijst met aanbevolen testen omvat:
- Chlamydia en gonorroe: Routinetest, vooral voor jonge vrouwen en vrouwen met een verhoogd risico; herhaling in het derde trimester indien nodig.
- HIV: Test aan het begin van de zwangerschap en herhaling in het derde trimester indien nodig.
- Syfilis: Test aan het begin van de zwangerschap en herhaling indien nodig.
- Hepatitis B: Test aan het begin van de zwangerschap.
- HPV: Zwangere vrouwen moeten in dezelfde frequentie getest worden als niet-zwangere vrouwen.
Bron: CDC, 2024; Bundesministerium für Gesundheit, 2024; Deutsche Apotheker Zeitung, 2024.
Hoe worden SOA’s tijdens de zwangerschap vastgesteld?
SOA’s tijdens de zwangerschap worden vastgesteld door middel van specifieke tests. Dit omvat onder andere bloedonderzoek (bijvoorbeeld voor hiv, syfilis en hepatitis B), uitstrijkjes van de baarmoederhals of vagina (bijvoorbeeld voor chlamydia en gonorroe) en urineonderzoek (bijvoorbeeld voor trichomonas). Deze onderzoeken maken deel uit van de zwangerschapscontroles en zorgen voor een tijdige behandeling (MedlinePlus, 2024).
Discrete thuistests, zoals de SOA Test Basic-4, de Chlamydia- en Gonorroe-Test of de SOA Test Plus van Homed-IQ, bieden een eenvoudige manier om infecties vroegtijdig te ontdekken. Deze tests kun je makkelijk vanuit huis doen en ze ondersteunen een snelle behandeling.
Welke behandelmogelijkheden zijn er voor SOA’s tijdens de zwangerschap?
De behandeling tijdens de zwangerschap hangt af van de betreffende soa. Sommige infecties kunnen tijdens de zwangerschap veilig met antibiotica worden behandeld, terwijl bij andere antivirale medicatie of andere maatregelen nodig kunnen zijn om het risico op overdracht naar de baby te verkleinen. Bespreek met uw zorgverlener welke behandeling tijdens de zwangerschap het veiligst is (CDC, 2025).
Doxycycline is een veelgebruikt breedspectrumantibioticum voor de behandeling van verschillende bacteriële infecties, waaronder meerdere seksueel overdraagbare infecties. Het gebruik ervan is tijdens de zwangerschap en borstvoeding echter doorgaans gecontra-indiceerd (ECDC, 2026).
Hoe kun je jezelf tijdens de zwangerschap beschermen tegen SOA’s?
Tijdens de zwangerschap staat jouw gezondheid en die van je ongeboren kind voorop. Met eenvoudige maar effectieve maatregelen kun je het risico op een SOA aanzienlijk verminderen:
- Gebruik condooms: Een betrouwbare bescherming die het infectierisico sterk verlaagt.
- Regelmatige controles: Het vroegtijdig opsporen en behandelen van infecties beschermt jou en je baby.
- SOA-tests voor of aan het begin van de zwangerschap: Voor een veilige start van deze bijzondere periode.
- Trouw en vertrouwen in je relatie: Dit vermindert het risico op nieuwe infecties en versterkt jullie band.
- Vaccinaties vóór de zwangerschap: Een vaccinatie, bijvoorbeeld tegen HPV, biedt preventieve bescherming tegen bepaalde ziekteverwekkers.
- Open communicatie: Deel je zorgen en vragen met je partner - samen zorgen jullie voor een goede seksuele gezondheid.
Met deze maatregelen zorg je voor een gezonde zwangerschap en geef je je kind de best mogelijke start in het leven.
Veelgestelde vragen
Hoe beïnvloeden SOA’s de vruchtbaarheid en welke risico’s bestaan er bij onbehandelde infecties?
Onbehandelde SOA’s kunnen de vruchtbaarheid op de lange termijn verminderen door ontstekingen en blijvende schade aan de voortplantingsorganen te veroorzaken. De meest voorkomende SOA’s, zoals chlamydia en gonorroe, kunnen leiden tot bekkenontstekingen (PID) en littekenvorming in de eileiders, wat het risico op onvruchtbaarheid en buitenbaarmoederlijke zwangerschappen verhoogt. Andere seksueel overdraagbare aandoeningen, zoals Mycoplasma genitalium of hiv, kunnen ook leiden tot reproductieve complicaties en onvruchtbaarheid (CDC, 2024; Fertility Society of Australia, 2021).
Kan ik mijn baby borstvoeding geven als ik een SOA heb?
Of borstvoeding geven mogelijk is met een SOA hangt af van het type infectie. Raadpleeg altijd je arts om de beste oplossing te vinden voor jouw situatie.
- SOA’s waarbij borstvoeding mogelijk is: Bij infecties zoals chlamydia en gonorroe, HPV kan borstvoeding worden gegeven omdat deze niet via de moedermelk worden overgedragen. Ook bij hepatitis B is borstvoeding veilig als de baby direct na de geboorte is ingeënt.
- SOA’s waarbij borstvoeding niet wordt aanbevolen: Bij een hiv-infectie, actieve syfilis of herpeslaesies op de borst wordt borstvoeding afgeraden, omdat er een risico bestaat op overdracht naar het kind. Borstvoeding is alleen mogelijk als het kind niet in contact komt met een wondje.
Bronnen: NIH, 2019; HIV.gov, 2023; CDC, 2024; CDC, 2023.
Samenvatting
Seksueel overdraagbare aandoeningen tijdens de zwangerschap kunnen zowel de moeder als het ongeboren kind in gevaar brengen en leiden tot miskramen, ontwikkelingsstoornissen en complicaties bij de bevalling. Regelmatige tests en een vroege behandeling zijn essentieel om deze risico’s te verkleinen. Met beschermende maatregelen zoals het gebruik van condooms, regelmatige controles en open communicatie kunnen aanstaande ouders actief bijdragen aan hun seksuele gezondheid.
Veelgestelde vragen
Hoe betrouwbaar zijn de tests?
Onze tests worden geanalyseerd in een ISO 15189 geaccrediteerd laboratorium, met dezelfde apparatuur en protocollen als ziekenhuizen en huisartsen gebruiken. De betrouwbaarheid is vergelijkbaar met een veneuze bloedafname.
Hoe snel krijg ik mijn uitslag?
Nadat je sample bij het lab is aangekomen, ontvang je je uitslag binnen 1 tot 2 werkdagen in je persoonlijke, beveiligde portaal.
Zijn de tests echt anoniem?
Ja, volledig. De verpakking is neutraal en zegt niets over de inhoud. Je test wordt geregistreerd met een anonieme code. Alleen jij hebt toegang tot de uitslag.
Bronnen
-
1
Bundesministerium für Gesundheit. (2024). Sexuell übertragbare Infektionen (STI) | BMG. Bundesministerium für Gesundheit. Retrieved December 30, 2024, from https://www.bundesgesundheitsministerium.de/service/begriffe-von-a-z/s/sexuell-uebertragbare-infektionen-sti.html
-
2
CDC. (2024, February 6). About STIs and Pregnancy | STI. CDC. Retrieved December 30, 2024, from https://www.cdc.gov/sti/about/about-stis-and-pregnancy.html
-
3
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2020). Protect Your Baby for Life – When a Pregnant Woman has Hepatitis B. CDC. Retrieved October 29, 2024, from https://www.cdc.gov/hepatitis-b/media/HepBPerinatal-ProtectWhenPregnant.pdf
-
4
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2023). Hepatitis B or C Infections | Breastfeeding. CDC. Retrieved December 14, 2024, from https://www.cdc.gov/breastfeeding-special-circumstances/hcp/illnesses-conditions/hepatitis-b-c.html?CDC_AAref_Val=https://www.cdc.gov/breastfeeding/breastfeeding-special-circumstances/maternal-or-infant-illnesses/hepatitis.html#
-
5
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2024). Infertility & STDs – STD Information from CDC. CDC Archive. Retrieved October 29, 2024, from https://archive.cdc.gov/www_cdc_gov/std/infertility/default.htm
-
6
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2024, February 6). Herpes Simplex Virus and Breastfeeding | Breastfeeding special circumstances. CDC. Retrieved October 29, 2024, from https://www.cdc.gov/breastfeeding-special-circumstances/hcp/illnesses-conditions/herpes.html
-
7
Centers of Disease Control and Prevention (CDC). (2024, April 8). About Congenital Syphilis | Syphilis. CDC. Retrieved October 29, 2024, from https://www.cdc.gov/syphilis/about/about-congenital-syphilis.html
-
8
Deutsche Apotheker Zeitung. (2024, July 8). Wie Geschlechtskrankheiten während der Schwangerschaft das Ungeborene schädigen können. Deutsche Apotheker Zeitung. Retrieved December 30, 2024, from https://www.deutsche-apotheker-zeitung.de/news/artikel/2024/07/08/wie-geschlechtskrankheiten-waehrend-der-schwangerschaft-das-ungeborene-schaedigen-koennen
-
9
European Centre for Disease Prevention and Control. (2026). Public health considerations on the use of doxycycline for post-exposure prophylaxis for bacterial sexually transmitted infections in the EU/EEA. ECDC. https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/Doxycycline-prophylaxis-of-bacterial-STIs-in-the-EU-EEA.pdf
-
10
Fertility Society of Australia. (2021, April 1). Sexually transmitted infections (STIs). Fertility Society of Australia. Retrieved October 29, 2024, from https://www.fertilitysociety.com.au/wp-content/uploads/FSANZ-Sexually-transmitted-infections-STIs-April-2021.pdf
-
11
HIV.gov. (2023). Preventing Perinatal Transmission of HIV. HIV.gov. Retrieved October 29, 2024, from https://www.hiv.gov/hiv-basics/hiv-prevention/reducing-mother-to-child-risk/preventing-mother-to-child-transmission-of-hiv
-
12
Irshad, U., Mahdy, H., & Tonismae, T. (2023). HIV in pregnancy. In StatPearls. StatPearls Publishing. Retrieved October 29, 2024, from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK558972/
-
13
LaCour, D. E., & Trimble, C. (2012). Human papillomavirus in infants: Transmission, prevalence, and persistence. Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology, 25(2), 93–97. https://doi.org/10.1016/j.jpag.2011.03.001
-
14
Mayo Clinic. (2023, September 8). Sexually transmitted diseases (STDs) – Symptoms and causes. Mayo Clinic. Retrieved October 29, 2024, from https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sexually-transmitted-diseases-stds/symptoms-causes/syc-20351240
-
15
MedlinePlus. (2024, October 3). Sexually Transmitted Infection (STI) Tests. MedlinePlus. Retrieved December 30, 2024, from https://medlineplus.gov/lab-tests/sexually-transmitted-infection-sti-tests/
-
16
National Institutes of Health (NIH). (2019). Sexually Transmitted Infections, Pregnancy, and. ORWH. Retrieved December 30, 2024, from https://orwh.od.nih.gov/research/maternal-morbidity-and-mortality/information-for-women/sexually-transmitted-infections
-
17
World Health Organization (WHO). (2024, May 21). Sexually transmitted infections (STIs). World Health Organization (WHO). Retrieved October 29, 2024, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sexually-transmitted-infections-(stis)
Had je iets aan dit artikel?
Met jouw feedback maken we onze content beter
Bedankt voor je feedback!
Over de auteur
