Diabetes testen – met een thuistest of bij de dokter?

Ben je nieuwsgierig of een diabetestest van de dokter anders is dan de diabetestest die je thuis kunt doen? In dit artikel willen we je de verschillen laten zien tussen de verschillende opties voor testen en uitleggen wanneer welke test de juiste is.

Inhoudsopgave

• Wat is diabetes?
• Wat is een diabetes thuistest?
• Wat test een diabetes test bij de dokter?
• Wat is de glucosetolerantietest en wat meet hij?
• Wat kost een diabetes test bij de huisarts?
• Welke diabetes test is geschikt voor mij?

Wat is diabetes?

Diabetes is een aandoening waarbij de bloedsuikerspiegel (glucose) te hoog wordt doordat het lichaam niet genoeg insuline aanmaakt of insuline niet goed kan gebruiken. Insuline helpt glucose vanuit het bloed naar de cellen te transporteren, waar het als energie wordt gebruikt. Als er niet genoeg werkzame insuline beschikbaar is, hoopt glucose zich op in het bloed.

Veelvoorkomende vormen van diabetes

• Type 2-diabetes: Het lichaam wordt minder gevoelig voor insuline of maakt onvoldoende insuline aan. Dit is de meest voorkomende vorm van diabetes.
• Prediabetes: De bloedsuikerspiegel is hoger dan normaal, maar nog niet hoog genoeg voor de diagnose type 2-diabetes.
• Type 1-diabetes: Een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem de insulineproducerende cellen in de alvleesklier vernietigt.
• Zwangerschapsdiabetes: Ontstaat tijdens de zwangerschap en verdwijnt meestal daarna, maar verhoogt het risico om later type 2-diabetes te ontwikkelen.

Bron: Cleveland Clinic, 2023

Wat is een diabetes thuistest?

De Homed-IQ Bloedsuikertest (HbA1c) is een bloedtest voor thuis die je HbA1c-waarde meet. Deze waarde geeft een beeld van je gemiddelde bloedsuikerspiegel over de afgelopen drie maanden.

Je neemt het bloedmonster zelf thuis af met de materialen uit de testkit. Eerst activeer je de test online en volg je de meegeleverde instructies. Met de lancet prik je in je vinger en breng je enkele druppels bloed aan op de meegeleverde droogbloedkaart. Nadat je het monster hebt afgenomen, verpak je het in de beschermende transportzak en stuur je het met het vooraf betaalde retourlabel naar het ISO-gecertificeerde laboratorium.

Het laboratorium analyseert je HbA1c-waarde. Je ontvangt een e-mail wanneer je monster in het laboratorium is aangekomen en opnieuw wanneer je resultaten online beschikbaar zijn.

Wat test een diabetes test bij de dokter?

Er kunnen verschillende bloedtests worden gebruikt om op diabetes te testen:

• Nuchtere bloedsuikertest: Meet de bloedsuikerspiegel nadat je minimaal acht uur hebt gevast.
• Willekeurige bloedsuikertest: Meet de bloedsuikerspiegel op elk gewenst moment, zonder dat je nuchter hoeft te zijn.
• HbA1c-test: Meet je gemiddelde bloedsuikerspiegel over de afgelopen twee tot drie maanden.
• Orale glucosetolerantietest (oGTT): Meet hoe het lichaam glucose verwerkt en wordt vaak gebruikt bij onderzoek naar zwangerschapsdiabetes.

Zorgverleners kunnen meer dan één test gebruiken om een diabetesdiagnose te bevestigen. Volgens de NHG-richtlijn is de nuchtere bloedsuikertest (nuchtere plasmaglucose) de voorkeursmeting voor het opsporen en diagnosticeren van diabetes mellitus. HbA1c dient niet te worden gebruikt voor screening of diagnose van diabetes mellitus; deze waarde wordt vooral na de diagnose gebruikt om de glucoseregulatie te volgen en de behandeling te sturen.

Bron: Cleveland Clinic, 2023; NHG, 2026

Wat is de glucosetolerantietest en wat meet hij?

De orale glucosetolerantietest (oGTT) meet hoe goed je lichaam glucose in de loop van de tijd verwerkt. De test wordt vaak gebruikt om zwangerschapsdiabetes vast te stellen. Voorafgaand aan de test moet je enkele uren nuchter blijven. Eerst wordt een bloedmonster afgenomen om je nuchtere bloedsuikerwaarde te bepalen.

Daarna drink je een zoete glucoseoplossing, waarna op vaste tijdstippen opnieuw bloed wordt afgenomen. Bij de hier beschreven drie uur durende test wordt na één, twee en drie uur bloed afgenomen. Deze metingen laten zien hoe snel je lichaam glucose uit het bloed kan verwerken nadat je een grote hoeveelheid suiker hebt ingenomen.

Als de bloedsuikerwaarden op meerdere meetmomenten verhoogd blijven, kan dit erop wijzen dat het lichaam glucose niet goed verwerkt. Tijdens de zwangerschap kunnen deze resultaten worden gebruikt om zwangerschapsdiabetes vast te stellen.

Bron: Cleveland Clinic, 2022

Wat kost een diabetes test bij de huisarts?

In Duitsland worden bloedsuikertests doorgaans vergoed door de wettelijke zorgverzekering wanneer je arts de test medisch noodzakelijk vindt. Bloedsuikermetingen maken ook deel uit van bepaalde preventieve gezondheidscontroles. Vraag je om aanvullend onderzoek zonder medische indicatie, dan kan het zijn dat je de kosten zelf moet betalen. De prijzen kunnen per huisartsenpraktijk verschillen.

In Nederland wordt een bezoek aan de huisarts vergoed vanuit de basisverzekering en valt dit niet onder het eigen risico. Laboratoriumbloedonderzoek dat door de huisarts wordt aangevraagd, kan echter wel onder het verplichte eigen risico vallen. Dit bedraagt in 2026 €385. De exacte kosten van het bloedonderzoek zijn afhankelijk van het laboratorium en je zorgverzekeraar.

Bron: Federal Ministry of Health, 2021; Rijksoverheid, z.d.

Welke diabetes test is geschikt voor mij?

Welke test het meest geschikt is, hangt af van wat je wilt meten. Volgens de NHG-richtlijn is de nuchtere bloedsuikertest (nuchtere plasmaglucose) de voorkeursmeting voor het opsporen en diagnosticeren van diabetes mellitus. “Nuchter” betekent dat de patiënt minimaal 8 uur geen calorieën heeft ingenomen.

Diabetes mellitus wordt vastgesteld bij 2 nuchtere plasmaglucosewaarden van ≥ 7,0 mmol/L op 2 verschillende dagen. De diagnose kan ook worden gesteld bij 1 nuchtere waarde van ≥ 7,0 mmol/L of een willekeurige waarde van ≥ 11,1 mmol/L wanneer er symptomen van hyperglykemie aanwezig zijn.

Een gestoorde nuchtere glucose of glucosetolerantie wijst op een verhoogd risico op diabetes en hart- en vaatziekten. Als diabetes niet wordt vastgesteld, wordt geadviseerd om de nuchtere laboratoriumglucose na 3 maanden opnieuw te meten en daarna jaarlijks te controleren.

Een HbA1c-test meet je gemiddelde bloedsuikerspiegel over de afgelopen twee tot drie maanden en is vooral geschikt om de bloedsuikerwaarden over langere tijd te volgen. Volgens het NHG mag HbA1c niet zelfstandig worden gebruikt om diabetes vast te stellen. Een oGTT wordt voornamelijk gebruikt voor het diagnosticeren van zwangerschapsdiabetes en wordt niet routinematig gebruikt voor type 2-diabetes.

Net als andere thuistests zijn deze tests bedoeld om inzicht te krijgen in je gezondheid. Ze zijn echter niet geschikt voor zelfdiagnose en vervangen geen bezoek aan een arts.

Bron: NHG, 2026