Kunnen hormonen je moe maken?

Heb je je de laatste tijd ongewoon moe gevoeld, zelfs nadat je voldoende hebt gerust? Hormonen helpen bij het reguleren van de stofwisseling, slaap, stemming en veel andere processen die invloed hebben op je energieniveau. Veranderingen in je hormoonspiegels kunnen daarom soms bijdragen aan vermoeidheid. In dit artikel lees je hoe hormonen zoals oestrogeen en schildklierhormonen je energie kunnen beïnvloeden. Ook bespreken we andere mogelijke oorzaken van vermoeidheid, geven we praktische tips om ermee om te gaan en leggen we uit wanneer een test of medisch advies nuttig kan zijn.

Inhoudsopgave

• Wat zijn hormonen en hebben ze invloed op je energie?
• Oorzaken van vermoeidheid
• Tips om met vermoeidheid om te gaan die verband houdt met hormonen
• Veelgestelde vragen over hormonen en vermoeidheid

Wat zijn hormonen en hebben ze invloed op je energie?

Hormonen zijn chemische boodschappers die zich door het hele lichaam verplaatsen en veel essentiële processen reguleren. Voorbeelden hiervan zijn groei en ontwikkeling, voortplanting, seksuele functies, slaap, stemming, homeostase — het in stand houden van een stabiel intern evenwicht — en de stofwisseling. De stofwisseling is het proces waarbij je lichaam eten en drinken omzet in energie. Hormonale veranderingen die de stofwisseling beïnvloeden, kunnen daarom ook invloed hebben op hoe energiek je je voelt.

Oestrogeen nader bekeken

Een voorbeeld is oestrogeen. Dit wordt vaak een vrouwelijk geslachtshormoon genoemd, maar komt in verschillende hoeveelheden voor bij zowel vrouwen als mannen. Naast de ondersteuning van de reproductieve gezondheid speelt oestrogeen een rol bij veel andere functies in het lichaam.

Wanneer de oestrogeenspiegel te hoog of te laag wordt, kan een verandering in je energieniveau een van de gevolgen zijn. Een hoge oestrogeenspiegel kan rechtstreeks bijdragen aan vermoeidheid. Zowel een hoge als een lage oestrogeenspiegel kan je energie daarnaast beïnvloeden via bijkomende klachten. Stemmingswisselingen, hevige menstruaties, een verminderd libido, gewichtstoename, opvliegers, nachtelijk zweten, slecht slapen, hoofdpijn en concentratieproblemen kunnen allemaal je algehele energieniveau verlagen.

Schildklierhormonen nader bekeken

Schildklierhormonen zijn een ander voorbeeld. Ze hebben verschillende functies in het lichaam, maar hun belangrijkste taak is het reguleren van de stofwisseling.

Wanneer de hoeveelheid schildklierhormonen te laag of te hoog wordt, kan aanhoudende vermoeidheid of zwakte een rechtstreeks symptoom zijn. Bijkomende klachten, zoals gewichtsveranderingen, het snel koud hebben, somberheid, stemmingswisselingen, hevige menstruaties, concentratieproblemen en slaapproblemen, kunnen je algehele energieniveau verder verlagen.

Bron: Cleveland Clinic, 2022; Cleveland Clinic, 2024; Cleveland Clinic, 2026; Cleveland Clinic, 2022; NHS, 2025; NHS, 2023; Cleveland Clinic, 2022

Oorzaken van vermoeidheid

Vermoeidheid is een aanhoudend en overweldigend gevoel van moeheid waardoor dagelijkse activiteiten moeilijk kunnen worden. In tegenstelling tot normale moeheid verdwijnt vermoeidheid mogelijk niet na rust en kan ze samengaan met andere klachten. Vermoeidheid kan veel verschillende oorzaken hebben en tijdelijk of langdurig zijn.

Ook een verstoorde hormoonbalans kan vermoeidheid veroorzaken. Hiervan is sprake wanneer het lichaam te veel of te weinig van een of meer hormonen aanmaakt. Het endocriene stelsel bestaat uit klieren, organen en weefsels die hormonen aanmaken en afscheiden. Voorbeelden van klieren zijn de pijnappelklier, hypofyse, schildklier, bijschildklieren en bijnieren. Voorbeelden van organen zijn de hypothalamus, alvleesklier, eierstokken en testikels. Ook weefsels en organen zoals het spijsverteringskanaal, de nieren, lever, het hart en de placenta maken hormonen aan. Wanneer een van deze onderdelen wordt beïnvloed, kunnen de hormoonspiegels uit balans raken en vermoeidheid en uitputting veroorzaken.

Andere mogelijke oorzaken zijn:

• Leefstijlfactoren: Ongezonde voeding, stress, burn-out, alcohol- of drugsgebruik, onvoldoende lichaamsbeweging en een jetlag.
• Slaapstoornissen: Slapeloosheid, slaapapneu, narcolepsie en een slaapstoornis als gevolg van ploegendienst.
• Medicijnen en behandelingen: Kalmeringsmiddelen, antihistaminica, antipsychotica, opioïden, bètablokkers en chemotherapie.
• Tekorten en uitdroging: Bloedarmoede, vitaminetekorten, zoals een tekort aan vitamine B12 of vitamine D, en onvoldoende vochtinname.
• Infecties: Griep, COVID-19, longontsteking, mononucleose, HIV en de ziekte van Lyme.
• Psychische aandoeningen: Depressie, angststoornissen en PTSS.
• Hart- en longaandoeningen: Hartaandoeningen, POTS, COPD, longemfyseem en congestief hartfalen.
• Auto-immuunziekten: Diabetes type 1, lupus, multiple sclerose, myasthenia gravis, reumatoïde artritis en het syndroom van Sjögren.
• Andere chronische aandoeningen: Diabetes type 2, nierziekten, kanker, fibromyalgie en het chronisch vermoeidheidssyndroom.
• Gewichtsproblemen en eetstoornissen: Ondergewicht of overgewicht, anorexia en boulimia.

Bron: Cleveland Clinic, 2023; Cleveland Clinic, 2022

Tips om met vermoeidheid om te gaan die verband houdt met hormonen

Vermoeidheid die verband houdt met hormonen kan vaak worden verminderd met eenvoudige veranderingen in je leefstijl en door je klachten beter in de gaten te houden. De volgende stappen kunnen helpen om je energieniveau te ondersteunen en te bepalen wanneer verder onderzoek of medisch advies nodig is.

• Houd je klachten bij: Noteer je energieniveau, slaap, stemming, menstruatiecyclus en andere klachten om mogelijke patronen te herkennen.
• Verbeter je slaap: Probeer elke nacht zeven tot negen uur te slapen, houd vaste slaap- en waaktijden aan en vermijd cafeïne, elektronische apparaten en lichaamsbeweging vlak voor het slapengaan.
• Let op je voeding: Eet gevarieerd en evenwichtig, drink voldoende water en probeer een gezond gewicht te behouden.
• Beweeg regelmatig: Kies voor een haalbare vorm van lichaamsbeweging die je energieniveau ondersteunt zonder overmatige vermoeidheid te veroorzaken.
• Verminder stress: Regelmatige lichaamsbeweging, yoga, mindfulness en meditatie kunnen helpen om stress te verminderen en je energieniveau te verbeteren.
• Beperk alcohol en vermijd drugs: Alcohol- en drugsgebruik kunnen bijdragen aan vermoeidheid en een slechte nachtrust.
• Bespreek je medicijngebruik: Vraag een zorgverlener of de medicijnen die je gebruikt mogelijk bijdragen aan je klachten.
• Vraag medisch advies: Neem contact op met een zorgverlener om infecties, vitaminetekorten en andere aandoeningen uit te sluiten, vooral wanneer de vermoeidheid aanhoudt of je dagelijks leven beïnvloedt.

Bron: Cleveland Clinic, 2023

Overweeg een hormoontest om je energieniveau beter te begrijpen

Een hormoontest voor thuis kan een nuttig startpunt zijn wanneer je meer wilt weten over je hormoonspiegels.

Homed IQ biedt verschillende hormoontests die inzicht geven in bepaalde hormoonspiegels en kunnen aantonen of er mogelijk sprake is van een verstoorde hormoonbalans. Omdat hormonale verstoringen invloed kunnen hebben op je energieniveau en vermoeidheid en andere klachten kunnen veroorzaken, kunnen de testresultaten je helpen om je hormonale gezondheid beter te begrijpen.

Je bestelt de test eenvoudig online, neemt thuis zelf het benodigde lichaamsmateriaal af en stuurt dit naar een ISO-gecertificeerd laboratorium. Daarna kun je de resultaten veilig online bekijken.

Houd er rekening mee dat een thuistest slechts een momentopname van je hormoonspiegels geeft en geen volledige diagnose oplevert. Hormoonspiegels kunnen schommelen, vooral tijdens de menstruatiecyclus. Het is daarom belangrijk om de testinstructies zorgvuldig op te volgen, waaronder de aanbevolen dag van je cyclus en het juiste tijdstip voor de afname. Een thuistest vervangt geen medische diagnose. Vraag advies aan een zorgverlener wanneer je vermoeidheid meerdere weken aanhoudt, je dagelijkse activiteiten beïnvloedt of samengaat met andere klachten.

Veelgestelde vragen over hormonen en vermoeidheid

Hoe wordt een verstoorde hormoonbalans behandeld?

De behandeling hangt af van de oorzaak van de verstoorde hormoonbalans. Een te lage hormoonspiegel kan worden behandeld met hormoonvervangende therapie, bijvoorbeeld in de vorm van tabletten of injecties. Bij een te hoge hormoonspiegel kunnen medicijnen, een operatie, bestraling of een combinatie van behandelingen nodig zijn (Cleveland Clinic, 2022).

Wanneer moet ik contact opnemen met een zorgverlener vanwege vermoeidheid?

Af en toe vermoeid zijn door ziekte, slecht slapen, reizen of veranderingen in je voeding of medicijngebruik is normaal. Neem contact op met je zorgverlener wanneer de vermoeidheid:

• Langer dan een paar dagen aanhoudt of voortdurend aanwezig is.
• Je werk of dagelijkse activiteiten belemmert.
• Geen duidelijke oorzaak heeft of plotseling begint.
• Optreedt wanneer je ouder bent dan 65 jaar.
• Gepaard gaat met onverklaarbaar gewichtsverlies.

Zoek onmiddellijk medische hulp wanneer de vermoeidheid samengaat met:

• Kortademigheid of pijn op de borst, in een arm of boven in de rug.
• Een ongewoon snelle, trage, bonzende, fladderende of onregelmatige hartslag.
• Hoofdpijn of problemen met je zicht, vooral na hoofdletsel.
• Misselijkheid, braken of buikpijn.
• Spierzwakte.
• Gedachten om jezelf of iemand anders iets aan te doen.

Bron: Cleveland Clinic, 2023