Menstruatiepijn uitgelegd: symptomen, oorzaken en manieren om pijn te verlichten

Ken je dat gevoel wanneer je menstruatie bijna begint en je onderbuik pijn begint te doen? Voor de één is het een zeurende pijn die komt en gaat. Voor de ander zijn het krampen die zo hevig zijn dat je plannen moet afzeggen, thuisblijft van werk of met een kruik op de bank kruipt en wacht tot het overgaat. Menstruatiepijn komt vaak voor, maar kan nog steeds frustrerend, uitputtend en soms zorgwekkend zijn. Het goede nieuws is dat het begrijpen van wat er in je lichaam gebeurt, kan helpen om menstruatiepijn beter te beheersen. In dit artikel lees je meer over de symptomen, veelvoorkomende oorzaken en mogelijkheden om menstruatiepijn te verlichten, inclusief wanneer het verstandig is om medisch advies in te winnen.

Inhoudsopgave

• Wat is menstruatiepijn?
• Tips om menstruatiepijn thuis te verlichten
• Oorzaken van menstruatiepijn
• Meer controle over menstruatiepijn: wat je nu kunt doen
• Veelgestelde vragen over menstruatiepijn

Wat is menstruatiepijn?

Menstruatiepijn, ook wel dysmenorroe genoemd, is pijn die ontstaat vóór of tijdens de menstruatie. Symptomen zijn meestal:

• Pijn of krampen in de onderbuik kort vóór of aan het begin van de menstruatie
• Krampen die kunnen uitstralen naar de onderrug en dijen
• Een scherpe pijn of zeurende pijn in de buik
• Pijn in de onderrug
• Misselijkheid
• Diarree
• Hoofdpijn
• Braken
• Vermoeidheid

Bij sommige mensen begint menstruatiepijn kort vóór of aan het begin van de menstruatie en houdt deze een paar dagen aan. De pijn begint vaak kort nadat de menstruatie voor het eerst is begonnen en kan met de leeftijd minder worden.

Er zijn twee soorten menstruatiepijn: primaire dysmenorroe en secundaire dysmenorroe. Primaire dysmenorroe begint vaak binnen het eerste jaar nadat je voor het eerst ongesteld bent geworden en komt vaker voor bij tieners en mensen onder de 30 jaar. Secundaire dysmenorroe ontstaat meestal later, jaren nadat de menstruatie is begonnen.

Bron: National Library of Medicine, 2024; NHS, 2026; Healthdirect Australia, 2024 

Tips om menstruatiepijn thuis te verlichten

Er zijn verschillende manieren om menstruatiepijn thuis te verminderen. Niet elke methode werkt voor iedereen, dus het kan helpen om meerdere opties uit te proberen en bij te houden wat jou de meeste verlichting geeft.

1. Gebruik warmte
   Leg een warmtekussen op je buik, neem een warm bad of een warme douche, of gebruik een kruik die je in een theedoek wikkelt om menstruatiepijn te helpen verlichten.
2. Probeer rustige beweging
   Rustige lichaamsbeweging kan helpen om ongemak te verminderen.
3. Ontspan en verminder stress
   Ontspanning of meditatie kan helpen om stress en menstruatiepijn te verminderen.
4. Overweeg pijnstillers
   NSAID’s (niet-steroïde ontstekingsremmers), zoals ibuprofen, mefenaminezuur en naproxen, kunnen helpen om prostaglandinen te verminderen. Ze werken het best wanneer je ze 1 tot 2 dagen vóór je menstruatie en tijdens de eerste 2 tot 3 dagen van het bloeden inneemt. Neem NSAID’s in met eten en overleg met een arts of apotheker of ze veilig voor je zijn. Paracetamol kan ook helpen bij milde krampen.
5. Ondersteun je lichaam met gezonde voeding
   Voedingsmiddelen die rijk zijn aan omega 3-vetzuren, zoals chiazaad, walnoten, lijnzaad, zalm, haring, sardines, makreel, oesters en edamamebonen, kunnen helpen om menstruatiepijn te verminderen. Voedingsmiddelen die rijk zijn aan vitamine E, zoals zonnebloempitten, noten, spinazie, broccoli, kiwi, mango en tomaat, kunnen ook helpen. Gember kan daarnaast helpen bij menstruatiepijn en misselijkheid verminderen.
6. Bekijk andere mogelijkheden voor verlichting
   Sommige mensen hebben baat bij TENS (transcutane elektrische zenuwstimulatie), acupunctuur of magnesiumsupplementen. Een arts kan hormonale anticonceptie voorschrijven, zoals de pil, vaginale ring, implantaat of hormonaal spiraaltje, om menstruatiepijn te helpen verminderen.

Bron: NHS, 2026; Healthdirect Australia, 2024

Huismiddeltjes kunnen nuttig zijn, maar vervangen geen medisch advies wanneer de pijn hevig is of aanhoudt. Een bepaalde mate van menstruatiepijn komt vaak voor, maar neem contact op met een zorgverlener als zelfzorg niet helpt en je menstruatiepijn verandert, moeilijker te beheersen wordt of je dagelijks leven begint te beïnvloeden. Het is ook belangrijk om medisch advies in te winnen als je nieuwe, ongebruikelijke of verontrustende symptomen opmerkt naast je menstruatiepijn (NHS, 2026).

Oorzaken van menstruatiepijn

Pijnlijke menstruaties kunnen worden veroorzaakt door primaire of secundaire dysmenorroe:

1. Primaire dysmenorroe is de meest voorkomende vorm en wordt niet veroorzaakt door een andere aandoening. Het ontstaat wanneer de baarmoeder samentrekt om tijdens de menstruatie het baarmoederslijmvlies af te stoten. Deze samentrekkingen worden veroorzaakt door hormoonachtige stoffen die prostaglandinen worden genoemd. Hogere prostaglandineniveaus kunnen sterkere samentrekkingen veroorzaken, wat kan leiden tot meer krampen.
   
   De pijn kan 1 tot 2 dagen vóór de menstruatie beginnen, duurt meestal een paar dagen en begint vaak kort nadat je voor het eerst ongesteld bent geworden. De pijn kan afnemen met de leeftijd of na een bevalling.
   
   
2. Secundaire dysmenorroe begint vaak later in het leven en wordt veroorzaakt door aandoeningen die de baarmoeder of voortplantingsorganen beïnvloeden, zoals:

• adenomyose
• endometriose
• vleesbomen en poliepen in de baarmoeder
• bekkenontstekingsziekte
  
  Deze pijn kan in de loop van de tijd erger worden, al vóór de menstruatie beginnen en aanhouden nadat de menstruatie is afgelopen.

Bron: Cleveland Clinic, 2022; Healthdirect Australia, 2024; National Library of Medicine, 2024

Meer controle over menstruatiepijn: wat je nu kunt doen

Menstruatiepijn komt vaak voor, maar het is niet iets wat je zomaar hoeft te verdragen. Begin met het bijhouden van je cyclus: noteer wanneer de pijn begint, hoe hevig de pijn is en of deze invloed heeft op je dagelijkse activiteiten. Je kunt de hierboven genoemde opties proberen om de pijn te verlichten, maar als je klachten aanhouden, ernstiger worden of anders aanvoelen dan normaal, neem dan contact op met een zorgverlener.

De thuistesten voor hormonen en gezondheid van Homed-IQ kunnen je ook helpen om meer inzicht te krijgen in je welzijn, gewoon vanuit het comfort en de privacy van je eigen huis. Hoewel een thuistest de specifieke oorzaak van menstruatiepijn niet kan vaststellen, kan het wel een nuttige stap zijn om je lichaam beter te begrijpen en te bepalen of verdere medische begeleiding nodig is.

Veelgestelde vragen over menstruatiepijn

Hoe wordt menstruatiepijn vastgesteld?

Om de oorzaak van ernstige menstruatiepijn te achterhalen, kan een zorgverlener vragen stellen over je symptomen en medische geschiedenis, een bekkenonderzoek uitvoeren en onderzoeken aanraden, zoals een echo. In sommige gevallen kan een laparoscopie worden gebruikt om in het bekken te kijken en mogelijke onderliggende oorzaken op te sporen (National Library of Medicine, 2024).

Wat kan menstruatiepijn erger maken?

Verschillende leefstijlfactoren kunnen menstruatiekrampen erger laten aanvoelen. Stress, slechte of onregelmatige slaap, uitdroging, roken, te veel cafeïne of alcohol en weinig lichaamsbeweging kunnen allemaal invloed hebben op hoe het lichaam pijn ervaart (Radytė, E, 2026).

Is het normaal om elke maand ernstige menstruatiepijn te hebben?

Een zekere mate van menstruatiepijn is normaal. Ongeveer 60% van de mensen met een baarmoeder heeft milde krampen tijdens de menstruatie, terwijl ongeveer 5% tot 15% pijn ervaart die zo hevig is dat deze dagelijkse activiteiten beïnvloedt. Het werkelijke aantal kan hoger liggen, omdat veel mensen menstruatiepijn niet melden bij een zorgverlener (Cleveland Clinic, 2023).

Kunnen er complicaties ontstaan door pijnlijke menstruaties?

Menstruatiekrampen veroorzaken meestal geen complicaties, behalve dat ze het dagelijks leven kunnen verstoren. Als de pijn echter wordt veroorzaakt door een onderliggende aandoening, kunnen er wel complicaties optreden. Endometriose of een bekkenontstekingsziekte kan bijvoorbeeld leiden tot onvruchtbaarheid of een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Daarom is het belangrijk om een zorgverlener te raadplegen om mogelijke oorzaken uit te sluiten (Cleveland Clinic, 2023).