Anovulatoire cyclus: wat het betekent als je niet ovuleert

Menstruatiecycli kunnen van persoon tot persoon verschillen, en af en toe veranderingen opmerken is vaak geen reden tot zorgen. Maar als de ovulatie niet regelmatig plaatsvindt, kan dit invloed hebben op zowel je cyclus als je vermogen om zwanger te worden. Dit wordt anovulatie genoemd, of een anovulatoire cyclus. Anovulatie komt vaak voor en wordt in verband gebracht met ongeveer 30% van de gevallen van onvruchtbaarheid. Omdat je nog steeds kunt bloeden zonder dat je hebt geovuleerd, is het niet altijd duidelijk wanneer dit gebeurt. Door de signalen van anovulatie te begrijpen, kun je patronen in je cyclus beter herkennen, mogelijke hormonale disbalansen opmerken en weten wanneer je verdere ondersteuning moet zoeken.

Inhoudsopgave

• Wat is een anovulatoire cyclus?
• Hoe herken en beheer je anovulatoire cycli?
• Veelvoorkomende oorzaken van anovulatoire cycli
• Je cyclus begrijpen en vervolgstappen
• Veelgestelde vragen over anovulatoire cycli

Wat is een anovulatoire cyclus?

Anovulatie, ook wel een anovulatoire cyclus genoemd, treedt op wanneer een eierstok tijdens de menstruatiecyclus geen eicel vrijgeeft.

Ovulatie is het vrijkomen van een eicel uit de eierstok. Bij een typische menstruatiecyclus van 28 dagen gebeurt dit vaak rond dag 14, hoewel het exacte moment per persoon kan verschillen. De vrijgekomen eicel kan worden bevrucht door sperma, wat tot een zwangerschap kan leiden.

Bron: Cleveland Clinic, 2026; Cleveland Clinic, 2024 

Hoe herken en beheer je anovulatoire cycli?

Het is niet altijd makkelijk om alleen aan je menstruatie te zien of je hebt geovuleerd. Sommige mensen bloeden regelmatig, ook wanneer er geen ovulatie heeft plaatsgevonden, terwijl anderen onregelmatig, vertraagd, heel licht of juist ongewoon hevig bloedverlies opmerken.

Manieren om je cyclus beter te begrijpen zijn onder andere het bijhouden van:

• Je cycluslengte en of deze van maand tot maand verandert
• Je bloedingspatroon, zoals spotting, hevig bloedverlies of het uitblijven van je menstruatie
• Veranderingen in cervixslijm, bijvoorbeeld helder en rekbaar slijm
• Je basale lichaamstemperatuur

Let op andere symptomen

Mogelijke signalen van een anovulatoire cyclus zijn:

• Onregelmatige menstruaties
• Zeer hevige menstruaties
• Zeer lichte menstruaties
• Het uitblijven van menstruaties
• Geen eiwitachtig cervixslijm
• Een onregelmatige basale lichaamstemperatuur

Bron: Cleveland Clinic, 2024 

Veelvoorkomende oorzaken van anovulatoire cycli

Anovulatoire cycli kunnen verschillende oorzaken hebben. Soms zijn ze tijdelijk en hangen ze samen met leefstijl of kortdurende veranderingen. In andere gevallen kunnen ze verband houden met een onderliggende gezondheidsaandoening. Veelvoorkomende oorzaken zijn:

1. Hormonale disbalans

Anovulatie wordt meestal veroorzaakt door een disbalans in een of meer hormonen die betrokken zijn bij de ovulatie, vooral gonadotropine-releasing hormoon, follikelstimulerend hormoon en luteïniserend hormoon. Ook andere hormonen, zoals testosteron en prolactine, kunnen de ovulatie verstoren.

2. Hoge androgeenspiegels

Androgenen zijn onder andere hormonen zoals testosteron, androsteron en androsteendion. Als de androgeenspiegels te hoog zijn, kunnen de follikels in de eierstokken klein blijven in plaats van te rijpen en een eicel vrij te geven. Dit kan verband houden met poly-endocrien metabool ovariumsyndroom, obesitas, problemen met de bijnieren, aandoeningen van de hypofyse zoals het syndroom van Cushing of acromegalie, en bepaalde medicijnen zoals anabole steroïden.

3. Stoornis in de werking van de hypofyse

De hypofyse produceert luteïniserend hormoon en follikelstimulerend hormoon, die beide nodig zijn voor de ovulatie. Als de hypofyse niet genoeg van deze hormonen afgeeft, kan ovulatie uitblijven. Dit kan gebeuren door een zeer laag lichaamsgewicht, langdurig overmatig of intensief sporten, het syndroom van Sheehan, een hypofysetumor of schade aan de hypofyse.

4. Hoge prolactinespiegels

Prolactine is vooral betrokken bij de productie van moedermelk, maar hoge prolactinespiegels kunnen luteïniserend hormoon en follikelstimulerend hormoon onderdrukken. Daardoor kan ovulatie worden voorkomen. Oorzaken zijn onder andere borstvoeding, een prolactinoom, schade aan de hypofyse, nier-, lever- of schildklieraandoeningen, en bepaalde medicijnen zoals psychofarmaca, narcotica, medicijnen tegen maagzweren en medicijnen tegen verhoogd maagzuur.

5. Traag werkende schildklier (hypothyreoïdie)

Lage schildklierhormoonspiegels kunnen de prolactineproductie verhogen. Omdat prolactine de hormonen onderdrukt die nodig zijn voor de ovulatie, kan hypothyreoïdie leiden tot anovulatie. Mogelijke oorzaken zijn de ziekte van Hashimoto, een schildklieroperatie, bestraling en bepaalde medicijnen zoals lithium.

6. Lage spiegels gonadotropine-releasing hormoon

Gonadotropine-releasing hormoon wordt geproduceerd door de hypothalamus en helpt de afgifte van luteïniserend hormoon en follikelstimulerend hormoon op gang te brengen. Als de GnRH-spiegels te laag zijn, produceert het lichaam mogelijk niet genoeg van deze ovulatiegerelateerde hormonen. Schade aan de hypothalamus kan lage GnRH-spiegels veroorzaken.

Bron: Cleveland Clinic, 2024 

Je cyclus begrijpen en vervolgstappen

Begrijpen of je ovuleert, kan je waardevolle informatie geven over je menstruatiegezondheid, hormoonbalans en vruchtbaarheid. Eén onregelmatige cyclus betekent niet meteen dat er iets mis is, maar herhaaldelijke anovulatoire cycli zijn wel iets om aandacht aan te besteden.

De thuistesten van Homed-IQ kunnen een nuttige eerste stap zijn als je vanuit huis meer inzicht wilt krijgen in je hormonen. Testresultaten kunnen je helpen beter te begrijpen wat er in je cyclus kan spelen en kunnen een beter geïnformeerd gesprek met een zorgverlener ondersteunen.

Veelgestelde vragen over anovulatoire cycli

Wat zijn de complicaties van anovulatie?

Onvruchtbaarheid: als je niet ovuleert, kan het moeilijk zijn om zwanger te worden.

• Amenorroe: dit betekent dat je geen regelmatige menstruaties hebt.
• Hormonale disbalansen: deze kunnen klachten veroorzaken zoals gewichtstoename, haaruitval of acne.
• Endometriumhyperplasie: zonder voldoende progesteron kan het baarmoederslijmvlies te dik worden.
• Osteoporose: lage oestrogeenspiegels kunnen de botten na verloop van tijd verzwakken.
• Cardiovasculair risico: hormonale veranderingen kunnen het risico verhogen op aandoeningen die verband houden met hartziekten, zoals insulineresistentie of diabetes.

Bron: Cleveland Clinic, 2024 

Kun je nog steeds ongesteld worden als je niet ovuleert?

Technisch gezien kun je geen echte menstruatie hebben zonder ovulatie, omdat menstruatie volgt op ovulatie wanneer een eicel niet wordt bevrucht.

Je kunt echter wel bloeden zonder dat je ovuleert. Dit wordt anovulatoir bloedverlies of abnormaal uterien bloedverlies genoemd. Het kan aanvoelen als een menstruatie, maar volgt geen normale ovulatoire cyclus.

Bron: Cleveland Clinic, 2024 

Hebben anovulatoire cycli invloed op de vruchtbaarheid?

Ja. Anovulatie komt vaak voor en is verantwoordelijk voor ongeveer 30% van de gevallen van onvruchtbaarheid.

Bron: Cleveland Clinic, 2024