Symptomen van een verhoogde prolactinespiegel bij vrouwen: waar je op moet letten

Onregelmatige menstruaties, onverwachte afscheiding uit de tepels, een laag libido of moeite om zwanger te worden kunnen verwarrend zijn, vooral wanneer er geen duidelijke oorzaak is. In sommige gevallen kunnen deze klachten verband houden met een verhoogde prolactinespiegel. Prolactine is een hormoon dat vooral bekendstaat om zijn rol tijdens de zwangerschap en borstvoeding. Hoewel prolactine in deze periodes van nature stijgt, kunnen hogere waarden dan verwacht buiten de zwangerschap of borstvoedingsperiode invloed hebben op je cyclus, vruchtbaarheid en algehele welzijn. Door de signalen van een verhoogde prolactinespiegel te herkennen, weet je beter wanneer je je kunt laten testen, wanneer je medisch advies moet vragen en welke stappen je daarna kunt nemen.

Inhoudsopgave

• Wat is een verhoogde prolactinespiegel?
• Symptomen van een verhoogde prolactinespiegel herkennen
• Oorzaken van verhoogde prolactinewaarden
• Wat kun je doen als je een verhoogde prolactinespiegel vermoedt?
• Veelgestelde vragen over een verhoogde prolactinespiegel

Wat is een verhoogde prolactinespiegel?

Prolactine, ook wel PRL of lactotropine genoemd, is een hormoon. Naast honderden functies in het lichaam:

• geeft het borstweefsel het signaal om tijdens de zwangerschap te groeien

• ondersteunt het de melkproductie voor borstvoeding na de geboorte

Prolactine is bij iedereen aanwezig, ook bij mannen en bij vrouwen die niet zwanger zijn of geen borstvoeding geven.

De prolactinespiegel stijgt van nature tijdens de zwangerschap en na de bevalling, vooral tijdens het geven van borstvoeding. Buiten deze situaties worden hogere prolactinewaarden dan verwacht hyperprolactinemie genoemd. Dit kan verschillende onderliggende oorzaken hebben.

Bron: National Library of Medicine, 2024; Cleveland Clinic, 2024; Cleveland Clinic, 2024 

Symptomen van een verhoogde prolactinespiegel herkennen

Symptomen van verhoogde prolactinewaarden kunnen mild zijn, en sommige mensen hebben helemaal geen klachten.

Symptomen die bij iedereen kunnen voorkomen zijn:

• Onvruchtbaarheid

• Laag libido

• Lage botmassa, ook wel osteopenie genoemd

• Melkachtige afscheiding uit de tepels wanneer je niet zwanger bent of geen borstvoeding geeft

• Als een verhoogde prolactinespiegel wordt veroorzaakt door een prolactinoom, kunnen ook andere klachten optreden, zoals hoofdpijn, veranderingen in het gezichtsvermogen of lage waarden van andere hypofysehormonen

Symptomen bij vrouwen kunnen zijn:

• Onregelmatige of uitblijvende menstruaties die geen verband houden met de menopauze

• Pijn tijdens penetratieve seks door vaginale droogheid

Symptomen bij mannen kunnen zijn:

• Erectiestoornissen

• Lage testosteronwaarden

• Vergroot borstweefsel, ook wel gynaecomastie genoemd

Bron: Cleveland Clinic, 2024; Mayo Clinic, 2025 

Oorzaken van verhoogde prolactinewaarden

Er zijn verschillende mogelijke oorzaken van verhoogde prolactinewaarden. Sommige zijn tijdelijk en onschuldig, terwijl andere medische opvolging nodig kunnen hebben.

1. Prolactinoom
Een goedaardige tumor in de hypofyse die te veel prolactine aanmaakt. Dit is de meest voorkomende oorzaak van verhoogde prolactinewaarden.

2. Andere problemen met de hypofyse
Tumoren in de buurt van de hypofyse, of bestraling in dit gebied, kunnen leiden tot een verhoogde prolactinespiegel.

3. Bepaalde medicijnen
Sommige medicijnen kunnen prolactine verhogen. Dit kunnen onder andere bepaalde antidepressiva, antipsychotica, bloeddrukmedicijnen, anticonceptiepillen, oestrogeentherapie, medicijnen tegen misselijkheid, medicijnen tegen brandend maagzuur en opioïde pijnstillers zijn.

4. Onderliggende gezondheidsproblemen
Aandoeningen zoals een traag werkende schildklier, chronische nier- of leverziekte, de ziekte van Cushing, letsel aan de borstwand, gordelroos op de borst of het polycysteus-ovariumsyndroom kunnen bijdragen aan verhoogde prolactinewaarden.

5. Onbekende oorzaak
Soms wordt er geen duidelijke oorzaak gevonden. Dit wordt idiopathische hyperprolactinemie genoemd en kan na verloop van tijd vanzelf verdwijnen.

Bron: Cleveland Clinic, 2024; National Libary of Medicine, 2024

Neem contact op met je zorgverlener als je je zorgen maakt, of als je een nauwkeurige diagnose en passende behandeling nodig hebt.

Wat kun je doen als je een verhoogde prolactinespiegel vermoedt?

Als je denkt dat je symptomen hebt van een verhoogde prolactinespiegel, begin dan met het letten op patronen. Houd eenvoudig bij welke klachten je hebt en of er veranderingen in je leefstijl zijn geweest. Deze informatie kan erg nuttig zijn wanneer je met een zorgverlener spreekt.

Je kunt ook overwegen om een prolactinetest voor thuis te doen, zoals de Homed-IQ Hormoontest voor Vrouwen. Je kunt de test online bestellen, thuis je monster afnemen en dit per post naar een ISO-gecertificeerd laboratorium sturen. Zodra je monster is geanalyseerd, ontvang je duidelijke resultaten online.

Een test mag medisch advies echter niet vervangen. Als je prolactinewaarde verhoogd is, of als je klachten aanhouden ondanks een normale uitslag, neem dan contact op met je huisarts. Die kan je klachten beoordelen, indien nodig aanvullend onderzoek aanbevelen en helpen bepalen welke behandeling het meest geschikt is.

Veelgestelde vragen over een verhoogde prolactinespiegel

Wanneer worden prolactinewaarden als hoog beschouwd?

Normale prolactinewaarden kunnen per laboratorium iets verschillen. Daarom is het belangrijk om de referentiewaarden op je laboratoriumrapport te controleren. Over het algemeen zijn prolactinewaarden meestal lager dan 20 ng/mL bij mannen en lager dan 25 ng/mL bij vrouwen die niet zwanger zijn en geen borstvoeding geven. Tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode zijn prolactinewaarden van nature veel hoger, meestal tussen 80 en 400 ng/mL. Als je niet zeker weet wat je uitslag betekent, bespreek dit dan met je zorgverlener (Cleveland Clinic, 2024).

Hoe wordt een verhoogde prolactinespiegel thuis vastgesteld?

Een verhoogde prolactinespiegel wordt vastgesteld met een bloedtest die de hoeveelheid prolactine in je bloed meet. Met de Homed-IQ Hormoontest voor Vrouwen neem je thuis een bloedmonster af via een vingerprik en stuur je dit naar een gecertificeerd laboratorium voor analyse. De test meet prolactine samen met andere belangrijke hormonen, waaronder testosteron, TSH, LH, FSH en estradiol. Zo krijg je een breder beeld van je hormoongezondheid. Als je prolactinewaarde verhoogd is, bespreek dit dan met je huisarts. Die kan je adviseren of verder onderzoek of behandeling nodig is.

Hoe wordt een verhoogde prolactinespiegel behandeld?

De behandeling van een verhoogde prolactinespiegel hangt af van de onderliggende oorzaak en of er klachten aanwezig zijn. Sommige mensen met milde of geen klachten hebben mogelijk geen behandeling nodig. Als een prolactinoom, een goedaardige tumor, de oorzaak is, is medicatie meestal de eerste behandeloptie. Een operatie of bestraling kan worden overwogen als medicatie niet effectief is. Als een verhoogde prolactinespiegel verband houdt met een ander medicijn, kan een zorgverlener aanraden om over te stappen op een alternatief (Cleveland Clinic, 2024).